Bang in de behandelkamer

Toen ik na mijn forensische stage (op een psychiatrische afdeling in een gevangenis) de revalidatiezorg in ging, dacht ik dat de tijden dat ik me onveilig zou voelen bij een cliënt voorbij zouden zijn. En ik moet zeggen dat het inderdaad nauwelijks voorkomt. De cliënten die ik zie, zijn over het algemeen vriendelijk en weten zich best te gedragen als gesprekspartner (op de occasional net-niet-flirterig-genoeg-om-er-wat-van-te-zeggen opmerkingen na).

Maar vorige week was ik me voor het eerst in lange tijd weer bewust van hoe ver mijn behandelkamer van de andere vandaan lag. Het enorme bureau tussen ons in voelde ineens niet meer zo groot. Onwillekeurig dacht ik aan hoe we in de gevangenis altijd zelf het dichtst bij de deur moesten zitten, maar hoe ik nu tussen de muur en mijn bureau ingeklemd zou zijn als er iets zou gebeuren. En hier komt het gekke: ik zat niet tegenover een enorme vent, maar tegenover een wat ouder vrouwtje. Ze zat tegenover me en keek me aan. Geen bizarre uitspraken, geen geschreeuw, geen dreigende houding of boven het hoofd geheven stoel. Ze zat en ze keek, en die blik ging dwars door me heen. Ogenschijnlijk kalm en met een halve glimlach, maar in haar ogen zag ik leegte. Die leegte voelde dreigend, onberekenbaar. Ik kon op dat moment simpelweg niet inschatten wat ze dacht of voelde (röntgenogen, where are you?). Ik heb de stilte wat geforceerd doorbroken en het gesprek niet lang daarna afgerond. Toen ze de deur uit was voelde ik de spanning en het ongemak nog natintelen.

Wat is er hier gebeurd? Waarom had deze vrouw zo’n effect op mij? Ik kon het allemaal niet goed plaatsen en verliet mijn behandelkamer met een knagend gevoel.

Toen ik later die week in overleg met het behandelteam zat, gaven met name de vrouwen aan dat zij mijn onveilige gevoel bij momenten herkenden. De mannen konden zich er iets bij voorstellen, maar hadden het zelf niet zo ervaren. Een van mijn collega’s sloeg toen de spijker op zijn kop. Hij herinnerde me eraan dat de rode draad in het leven van deze vrouw is, dat zij zelf nooit echt veiligheid heeft ervaren. Het is dus eigenlijk ook niet gek dat zij in een gesprek bij haar gesprekspartner ook geen veilige sfeer oproept. Ik heb dus in feite een stuk van haar onveiligheid ervaren en ben daar zelf in vast komen te zitten doordat ik in mijn eigen onzekerheid terecht kwam.

Zucht. Daar had ik nog even niet aan gedacht. Ik ben verstrikt geraakt in het kluwen van overdracht en tegenoverdracht. Dit is het moeilijke proces in de behandeling waarbij je wel therapeut en cliënt bent, maar ook tegenover elkaar zit als twee mensen met elk je kwetsuren, verlangens en patronen. Van hieruit reageer je op de ander, of je nu wil of niet. Voor mij als behandelaar is het eigenlijk de kunst om alert te blijven op dit proces en mijn ‘onderbuikgevoelens’. Het kan namelijk hele nuttige informatie opleveren. Maar zoals je ziet zijn er momenten dat me toch nog overvalt en de boel overneemt. Caught off guard door alle menselijkheid in de behandelkamer.

Dus, als psycholoog kom je jezelf tegen? Check!

 

Meer lezen over overdracht en tegenoverdracht? Kijk dan eens hierhier of hier.

 


2 reacties op ‘Bang in de behandelkamer

  1. Leuk artikel en heel goed geschreven! Inderdaad een interessant fenomeen, die overdracht en tegenoverdracht 😉 Zelf heb ik me eigenlijk nog nooit onveilig gevoeld met cliënten, terwijl ik toch wel iemand ben die snel bang is. Gelukkig dus maar!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s